Máy bơm thực phẩm: phân loại, tiêu chuẩn và cách chọn đúng

Máy bơm thực phẩm (bơm vi sinh, bơm inox thực phẩm) là thiết bị không thể thiếu trong các nhà máy sữa, nước giải khát, bia, nước mắm, tương ớt, mỹ phẩm và dược phẩm. Chọn đúng loại bơm giúp giữ nguyên chất lượng sản phẩm, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm và giảm chi phí vận hành. Bài viết này giúp anh chị hiểu rõ máy bơm thực phẩm là gì, có những loại nào, tiêu chuẩn cần có và cách chọn bơm phù hợp cho từng loại sản phẩm.

Máy bơm thực phẩm là gì?

Máy bơm thực phẩm là loại bơm được thiết kế riêng để vận chuyển chất lỏng, chất sệt hoặc hỗn hợp có hạt dùng làm thực phẩm, đồ uống, mỹ phẩm, dược phẩm. Khác với bơm nước thông thường, bơm thực phẩm phải đáp ứng ba yêu cầu cơ bản:

• Vệ sinh: toàn bộ phần tiếp xúc với sản phẩm làm bằng inox 304/316L hoặc vật liệu đạt chuẩn thực phẩm, bề mặt đánh bóng nhẵn, không có góc chết để vi khuẩn bám.
• Dễ làm sạch: vệ sinh tại chỗ bằng hệ thống CIP (Cleaning In Place) và tiệt trùng SIP mà không cần tháo bơm, hoặc tháo lắp nhanh bằng khớp nối clamp.
• Bảo toàn sản phẩm: không làm dập hạt, không phá vỡ cấu trúc, không làm thay đổi mùi vị và độ nhớt của sản phẩm.

Tiêu chuẩn của một máy bơm thực phẩm đạt chuẩn

Khi chọn mua bơm thực phẩm, anh chị nên kiểm tra các tiêu chuẩn sau trong catalog của nhà sản xuất:

• Vật liệu: phần tiếp xúc bằng inox 316L (1.4404) hoặc 304 (1.4301); với sản phẩm có tính ăn mòn cao có thể dùng thép duplex 2205 hoặc hợp kim Hastelloy C276.
• Độ nhám bề mặt: Ra ≤ 0,8 µm là mức phổ biến; các ứng dụng sữa, dược phẩm thường yêu cầu Ra ≤ 0,6 µm hoặc đánh bóng điện hóa (EP) Ra ≤ 0,4 µm.
• Chứng nhận vệ sinh: tiêu chuẩn vệ sinh Mỹ 3-A, vật liệu đạt FDA 177.2600, quy định EC 1935/2004 của châu Âu về vật liệu tiếp xúc thực phẩm, chỉ thị an toàn máy móc MD 2006/42/EC.
• Phớt cơ khí: phớt đơn hoặc phớt kép, vật liệu gioăng EPDM, FKM hoặc PTFE phù hợp với nhiệt độ và hóa chất CIP.
• Kết nối: clamp (tri-clamp), ren vi sinh hoặc mặt bích vô trùng, giúp tháo lắp và vệ sinh nhanh.

Các loại máy bơm thực phẩm phổ biến hiện nay

Mỗi loại sản phẩm (loãng hay đặc, có hạt hay không, cần lưu lượng lớn hay áp lực cao) sẽ phù hợp với một loại bơm khác nhau. Dưới đây là 7 dòng bơm thực phẩm được dùng nhiều nhất.

1. Bơm ly tâm vi sinh

Bơm ly tâm inox vi sinh là loại phổ biến nhất, dùng cho chất lỏng loãng như nước, sữa tươi, nước trái cây, bia, rượu, dung dịch CIP. Ưu điểm là lưu lượng lớn, chạy êm, giá thành hợp lý và dễ bảo trì. Ngoài bơm ly tâm một tầng còn có bơm ly tâm nhiều tầng cánh cho cột áp cao, bơm ly tâm tự mồi dùng làm bơm hồi CIP.

Xem thông số: Bơm ly tâm vi sinh Beluno (LX, BS, DLX, MLX, ZLX, CIP, HLX).

2. Bơm thùy (bơm rotor lobe)

Bơm thùy là bơm thể tích, chuyển chất lỏng nhờ hai rotor quay ngược chiều nhau. Bơm chạy được hai chiều, bơm được sản phẩm từ loãng đến rất đặc, kể cả sản phẩm có hạt mà không làm dập hạt. Thường dùng cho sữa chua, kem, sốt cà chua, mứt, socola, mật ong, kem mỹ phẩm.

Xem thông số: Bơm thùy Beluno TU/STU và MINI STU-10.

3. Bơm trục vít đôi

Bơm trục vít đôi cho dòng chảy gần như không xung, áp lực cao, bơm được hạt rắn lớn và sản phẩm có độ nhớt cao. Đây là lựa chọn tốt cho các dây chuyền vừa bơm sản phẩm vừa bơm dung dịch CIP bằng cùng một bơm.

Xem thông số: Bơm trục vít đôi Beluno LG và S-LG.

4. Bơm sine (bơm hình sin)

Bơm sine có lực cắt rất thấp, hút mạnh, ít xung, bơm được sản phẩm có dải độ nhớt rất rộng. Bơm phù hợp với sản phẩm nhạy cảm cần giữ nguyên cấu trúc như sữa chua có trái cây, nhân bánh, sốt có miếng thịt rau củ.

Xem thông số: Bơm sine Beluno PZX.

5. Bơm cánh mềm

Bơm cánh mềm (flexible impeller) có khả năng tự mồi tốt, bơm êm, không xung, chuyển được chất lỏng có hạt nhỏ. Bơm nhỏ gọn, thường lắp trên xe đẩy để chuyển sản phẩm giữa các bồn, phù hợp với xưởng sản xuất quy mô vừa và nhỏ như nước mắm, rượu, dầu ăn.

Xem thông số: Bơm cánh mềm Beluno RX.

6. Bơm nhũ hóa – đồng hóa

Bơm nhũ hóa có cụm rotor – stator với khe hở rất nhỏ, vừa bơm vừa cắt, nghiền mịn, phân tán và đồng hóa sản phẩm. Dùng để làm nhũ tương, pha sữa, nước sốt, mayonnaise, kem dưỡng, dầu gội.

Xem thông số: Bơm nhũ hóa đồng hóa Beluno JZ1, JZ, JZLX.

7. Bơm trộn bột – lỏng

Bơm trộn hút bột (đường, sữa bột, chất làm đặc) vào dòng chất lỏng và trộn đều ngay trên đường ống, giúp giảm vón cục và rút ngắn thời gian pha chế. Thường dùng khi pha siro, pha sữa hoàn nguyên, pha nước muối, hòa tan chất ổn định.

Xem thông số: Bơm trộn Beluno PMZX, PMTU, PMLG, HHQ, HHZ.

Bảng chọn nhanh máy bơm thực phẩm theo sản phẩm

Loại sản phẩm	Ví dụ	Loại bơm nên chọn
Chất lỏng loãng, không hạt	Nước, sữa tươi, bia, nước ép trong	Bơm ly tâm vi sinh
Cần cột áp cao	Cấp liệu lọc RO, chiết rót, CIP đi xa	Bơm ly tâm nhiều tầng cánh
Hồi dung dịch CIP, hút có khí	Đường hồi CIP, đáy bồn	Bơm ly tâm tự mồi, bơm CIP
Sản phẩm đặc, sệt	Sữa chua, kem, mứt, mật ong, socola	Bơm thùy, bơm trục vít đôi
Có hạt, miếng cần giữ nguyên	Sốt có rau củ, sữa chua trái cây	Bơm sine, bơm thùy cánh bướm, bơm trục vít
Chuyển bồn linh hoạt, xưởng nhỏ	Nước mắm, rượu, dầu ăn	Bơm cánh mềm trên xe đẩy
Cần cắt, nghiền, đồng hóa	Nhũ tương, mayonnaise, kem mỹ phẩm	Bơm nhũ hóa – đồng hóa
Hòa bột vào chất lỏng	Siro, sữa hoàn nguyên, nước muối	Bơm trộn bột – lỏng

5 lưu ý khi chọn mua máy bơm thực phẩm

1. Xác định đặc tính sản phẩm: độ nhớt (cP), nhiệt độ, có hạt hay không, kích thước hạt, tính ăn mòn. Đây là thông tin quan trọng nhất để chọn loại bơm.
2. Tính lưu lượng và cột áp cần thiết: lưu lượng (m³/h hoặc L/h) theo năng suất dây chuyền; cột áp theo chiều cao, chiều dài đường ống và các thiết bị trên đường ống như lọc, trao đổi nhiệt.
3. Chọn vật liệu và phớt phù hợp: inox 316L cho sản phẩm có muối, axit; phớt kép cho sản phẩm dễ kết tinh như đường, siro hoặc khi cần vô trùng.
4. Kiểm tra khả năng vệ sinh: bơm có vệ sinh CIP/SIP được không, kiểu kết nối clamp hay mặt bích, có cửa xả đáy không.
5. Chọn nhà cung cấp có kỹ thuật hỗ trợ: được tư vấn chọn đúng model, có sẵn phụ tùng thay thế như phớt, gioăng, rotor, và có hỗ trợ lắp đặt, bảo trì.

Bảo trì máy bơm thực phẩm đúng cách

• Vệ sinh CIP sau mỗi ca hoặc mỗi mẻ sản xuất theo quy trình của nhà máy; không để sản phẩm khô đọng trong buồng bơm.
• Không chạy khô với bơm ly tâm và bơm thùy; bơm cánh mềm cũng chỉ chịu chạy khô trong thời gian ngắn.
• Kiểm tra phớt cơ khí, gioăng định kỳ; thay ngay khi thấy rò rỉ để tránh nhiễm bẩn sản phẩm.
• Theo dõi tiếng ồn, độ rung và dòng điện động cơ để phát hiện sớm hư hỏng ổ bi, cánh bơm.

Câu hỏi thường gặp về máy bơm thực phẩm

Bơm inox thường có dùng cho thực phẩm được không?

Không nên. Bơm inox công nghiệp thông thường thường có góc chết, độ nhám bề mặt cao, phớt và gioăng không đạt chuẩn thực phẩm nên khó vệ sinh và dễ nhiễm khuẩn. Bơm thực phẩm cần được thiết kế theo tiêu chuẩn vệ sinh như 3-A và dùng vật liệu đạt FDA.

Bơm thực phẩm bơm được sản phẩm đặc như mật ong, socola không?

Được, nhưng nên dùng bơm thể tích như bơm thùy, bơm trục vít đôi hoặc bơm sine. Bơm ly tâm chỉ phù hợp với chất lỏng có độ nhớt thấp.

Inox 304 và inox 316L khác nhau thế nào khi dùng cho bơm thực phẩm?

Inox 316L có thêm molypden và hàm lượng carbon thấp, chống ăn mòn tốt hơn với muối, axit và dung dịch tẩy rửa CIP. Với sản phẩm như nước mắm, nước tương, nước trái cây có axit, nên ưu tiên phần tiếp xúc bằng inox 316L.

Mua máy bơm thực phẩm ở đâu uy tín?

Công ty TNHH Thương mại và Công nghiệp Động Lực cung cấp đầy đủ các dòng máy bơm thực phẩm inox vi sinh Beluno: bơm ly tâm, bơm thùy, bơm trục vít đôi, bơm sine, bơm cánh mềm, bơm nhũ hóa và bơm trộn. Mỗi dòng đều có catalog và bảng thông số kỹ thuật chi tiết để anh chị tham khảo. Xem tất cả sản phẩm tại mục Bơm thực phẩm.

Tư vấn chọn bơm và báo giá: Hotline/Zalo 0966.617.321. Chỉ cần cho chúng tôi biết loại sản phẩm, lưu lượng và cột áp cần bơm, kỹ thuật viên sẽ tư vấn model phù hợp nhất.